شکاف در اتحاد استراتژیک خلیج فارس؛ تحلیل فروپاشی روابط ریاض و ابوظبی

تنش بین عربستان و امارات در سال ۲۰۲۵ به دلیل بمباران محموله تسلیحاتی امارات توسط عربستان، نشاندهنده تغییرات عمیق در روابط آنهاست. اختلافات اقتصادی، نظامی و دیپلماتیک باعث فروپاشی اتحاد شده و نیاز به بازتعریف استراتژیک روابط را ایجاد کرده است.
به نقل از خبرگزاری تحلیل بازار، در پایان سال ۲۰۲۵، یکی از مستحکمترین اتحادهای سیاسی و نظامی منطقه خلیج فارس به نقطهای از تنش آشکار رسیده است. این تحول، که از سوی تحلیلگران به عنوان یک رویارویی جدی تلقی میشود، نشانهای از تغییرات عمیق در روابط بین عربستان سعودی و امارات متحده عربی است. جرقه این بحران با بمباران یک محموله تسلیحاتی امارات توسط نیروی هوایی عربستان در سواحل یمن زده شد؛ اقدامی که نشاندهنده انتقال رقابت از عرصه دیپلماتیک به حوزه نظامی است.
در سالهای آغازین قدرتگیری محمد بن سلمان، رابطه او با محمد بن زاید به عنوان یک همکاری نزدیک و هماهنگ شناخته میشد. این دو رهبر در بحرانهای منطقهای همچون مداخله در یمن و محاصره قطر، همکاری تنگاتنگی داشتند. اما با تثبیت موقعیت بن سلمان، او به تدریج از نقش «برادر کوچکتر» فاصله گرفت و به دنبال رهبری مستقل در جهان عرب برآمد. این تغییر در رویکرد، به تقابل دو مدل متفاوت حکمرانی منجر شده است: عربستان با تاکید بر وزن ژئوپلیتیک و نمادین خود و امارات با تکیه بر چابکی مالی و نفوذ شبکهای.
تحلیلهای اقتصادی نشان میدهد که چهار گسل اصلی در این فروپاشی نقش داشتهاند. نخست، اختلافات در سیاستهای اقتصادی و سرمایهگذاری خارجی که هر دو کشور به دنبال جذب سرمایههای خارجی و افزایش نفوذ اقتصادی در منطقه هستند. دوم، رقابت در بازارهای انرژی و تلاش برای دستیابی به سهم بیشتری از بازار جهانی نفت. سوم، تفاوت در استراتژیهای نظامی و امنیتی که به ویژه در بحرانهای منطقهای نمود پیدا کرده است. و در نهایت، اختلافات سیاسی و دیپلماتیک که ناشی از تلاش برای کسب نفوذ بیشتر در سازمانهای بینالمللی و منطقهای است.
با توجه به این تحولات، پیشبینی میشود که در آینده نزدیک، روابط بین ریاض و ابوظبی به سوی یک بازتعریف استراتژیک حرکت کند. این تغییرات میتواند تأثیرات گستردهای بر سیاستهای منطقهای و جهانی داشته باشد، به ویژه در زمینههای اقتصادی و امنیتی. در نهایت، این تحولات نشاندهنده نیاز به بازنگری در رویکردهای دیپلماتیک و نظامی در منطقه خلیج فارس است.




