در فضای پرتنش کنونی، صادرات مواد معدنی و فلزی ایران با چالشهای جدیدی مواجه شده است. رشد ۳۰ درصدی صادرات در ۹ ماهه نخست ۱۴۰۴ نشاندهنده تقاضای جهانی است، اما تحولات ژئوپلیتیکی و استقرار نظامی آمریکا نااطمینانی ایجاد کرده و ممکن است بر درآمدهای ارزی تأثیر بگذارد.
به نقل از خبرگزاری تحلیل بازار، در فضای پرتنش کنونی، راهبردهای تجاری شرکتهای معدنی و فولادی ایران با چالشهای جدیدی مواجه شدهاند. شرکتهایی نظیر فولاد مبارکه، چادرملو و گلگهر که نقش عمدهای در صادرات ۱۴ میلیارد دلاری سالانه کشور ایفا میکنند، تحت تأثیر تحولات ژئوپلیتیکی اخیر قرار گرفتهاند. بر اساس آمارهای رسمی گمرک جمهوری اسلامی ایران، صادرات محصولات معدنی و فلزی بهعنوان یکی از ارکان اصلی درآمدزایی غیرنفتی کشور محسوب میشود. در سال ۱۴۰۳، ارزش صادرات این گروه کالایی به بالغ بر ۱۴ میلیارد دلار رسید که سهمی قابل توجه از کل صادرات غیرنفتی را به خود اختصاص میداد.
در این میان، محصولاتی نظیر سنگآهن، کنسانتره مس و فولاد خام در ۹ ماهه نخست سال ۱۴۰۴ بیش از ۳۰ درصد رشد صادرات داشتهاند. این رشد چشمگیر نشاندهنده تقاضای بالای جهانی برای این محصولات است، اما استقرار اخیر ناوگانهای نظامی ایالات متحده در آبهای پیرامونی ایران، فضای جدیدی از نااطمینانی را برای تجارت خارجی این کشور ایجاد کرده است. این تحولات میتواند بر کریدورهای لجستیکی دریایی تأثیر بگذارد و پیامدهای اقتصادی شدیدی به همراه داشته باشد.
با توجه به سهم غالب مواد معدنی و محصولات فلزی در صادرات غیرنفتی ایران، هرگونه اختلال در این مسیرها میتواند به کاهش درآمدهای ارزی کشور منجر شود. این در حالی است که نوسانات قیمتهای جهانی و برخی محدودیتهای داخلی نیز بر این صنعت تأثیرگذار بودهاند. تحلیلگران اقتصادی هشدار میدهند که در صورت عدم اتخاذ تدابیر مناسب، ممکن است شاهد کاهش رشد صادراتی در این بخش باشیم.
در مجموع، با توجه به اهمیت استراتژیک صادرات مواد معدنی و فلزی برای اقتصاد ایران، لازم است سیاستگذاران با دقت و هوشمندی به مدیریت این چالشها بپردازند. اتخاذ راهبردهای جدید و انعطافپذیر میتواند به کاهش تأثیرات منفی این تنشها کمک کند و مسیر رشد صادراتی کشور را هموار سازد.
