دلاریزدایی از اقتصاد ایران فرآیندی طولانی و پرهزینه است که نیازمند اصلاحات ساختاری در سیاستهای پولی، مالی و تجاری است. این پروژه تدریجی با هدف کاهش وابستگی به دلار و ایجاد ثبات اقتصادی، نیازمند همکاری دولت و بخش خصوصی است.
به نقل از خبرگزاری تحلیل بازار، دلاریزدایی از اقتصاد ایران نه یک پروژه کوتاهمدت و نه یک شعار تبلیغاتی است. این فرآیند نیازمند اصلاحات ساختاری و هماهنگ در سیاستهای پولی، مالی، تجاری و انرژی است که سالها به طول خواهد انجامید و هزینههای قابل توجهی را به همراه خواهد داشت. در اقتصادی که بیش از یک دهه با تورم مزمن بالای ۳۰ درصد، نوسانات شدید ارزی و تحریمهای مالی روبرو بوده، دلار تنها یک ارز خارجی نیست؛ بلکه به عنوان لنگر قیمتها، معیار ارزشگذاری داراییها و پناهگاه روانی سرمایهگذاران شناخته میشود.
تجربه جهانی و واقعیتهای اقتصادی ایران نشان میدهد که دلاریزدایی نه یک شعار سیاسی، بلکه پروژهای تدریجی و پرهزینه است که تنها از طریق اصلاحات ساختاری و نه سرکوب دستوری قابل دستیابی است. مهمترین مانع در این مسیر، «دلاریشدن ذهن اقتصاد» است؛ مانعی که با دستورات اداری نمیتوان آن را از میان برداشت. برای درک بهتر امکان دلاریزدایی، ابتدا باید بررسی کرد که چرا دلار در اقتصاد ایران چنین جایگاه مسلطی پیدا کرده است.
بر اساس دادههای رسمی، حجم نقدینگی کشور تا پایان سال ۱۴۰۳ از ۱۰ هزار هزار میلیارد تومان عبور کرده است؛ رقمی که نسبت به یک دهه قبل بیش از هشت برابر شده است. در همین بازه زمانی، متوسط تورم نیز به طور پیوسته افزایش یافته است. این شرایط باعث شده که دلار به عنوان یک واحد ارزشگذاری و ذخیره ارزش، جایگاه ویژهای در اقتصاد ایران پیدا کند. برای موفقیت در دلاریزدایی، اصلاحات ساختاری و سیاستهای اقتصادی پایدار ضروری است تا بتوان از وابستگی به دلار کاست و ثبات اقتصادی بیشتری ایجاد کرد.
در نهایت، دلاریزدایی از اقتصاد ایران نیازمند تعهد و همکاری گسترده از سوی دولت و بخش خصوصی است. تنها از طریق اجرای اصلاحات ساختاری و پایدار، میتوان به تدریج وابستگی به دلار را کاهش داد و بستر مناسبی برای رشد و توسعه اقتصادی فراهم کرد. این مسیر، هرچند طولانی و پرهزینه، اما با برنامهریزی دقیق و اجرای سیاستهای مناسب، قابل دسترسی است.
