ایالات متحده با نقش کلیدی در نظم هستهای جهانی، با چالشهایی از جمله فروپاشی کنترل تسلیحات و گسترش توان هستهای چین مواجه است. تحلیلگران هشدار میدهند که عدم تقویت این سازوکارها میتواند به رقابتهای تسلیحاتی جدید و پیامدهای اقتصادی و امنیتی منجر شود.
به نقل از خبرگزاری جهان صنعت نیوز، از آغاز عصر هستهای، ایالات متحده نقش بیبدیلی در شکلدهی و حفاظت از نظم هستهای جهانی ایفا کرده است. این نقش نه تنها بر پایه قدرت نظامی و انباشت زرادخانهها، بلکه بر اساس مجموعهای از هنجارها، تعهدات امنیتی، و توافقهای کنترل تسلیحات بنا شده است. هدف مشترک این سازوکارها کاهش احتمال استفاده از سلاح هستهای و جلوگیری از گسترش آن بوده است. نتیجه این نظم، مهار یکی از بزرگترین تهدیدهای تاریخ بشر بوده و تعداد کشورهای دارای سلاح هستهای به کمتر از ده کشور محدود شده است. با این حال، شواهد اخیر نشان میدهد که ستونهای اصلی این نظم در حال ترک برداشتن است.
فروپاشی سازوکارهای کنترل تسلیحات میان ایالات متحده و روسیه، همراه با گسترش سریع توان هستهای چین و فرسایش قواعد و نهادهای رژیم عدم اشاعه، نشانههایی از ورود به دورهای جدید و ناپایدار هستند. این تحولات، بهویژه با بازگشت دونالد ترامپ به ریاستجمهوری، سرعت گرفته و تردیدها درباره پایبندی ایالات متحده به نقش سنتی خود بهعنوان ضامن نهایی امنیت هستهای متحدان را تشدید کرده است. این تغییرات میتواند به رقابتهای جدیدی در عرصه بینالمللی منجر شود که پیامدهای اقتصادی و امنیتی گستردهای خواهند داشت.
تحلیلگران بر این باورند که در صورت عدم تقویت سازوکارهای کنترل تسلیحات و بازسازی اعتماد بینالمللی، جهان ممکن است به سمت رقابتهای تسلیحاتی جدیدی حرکت کند. این امر نه تنها به افزایش هزینههای نظامی کشورهای درگیر منجر میشود، بلکه میتواند ثبات اقتصادی جهانی را نیز تحت تأثیر قرار دهد. در این زمینه، کشورهای بزرگ اقتصادی موظف به ایفای نقش فعالتری در مذاکرات و ایجاد چارچوبهای جدید برای کنترل تسلیحات هستند.
در نهایت، برای حفظ ثبات و امنیت جهانی، ضروری است که کشورها به تعهدات بینالمللی خود پایبند بمانند و با همکاریهای چندجانبه، از گسترش سلاحهای هستهای جلوگیری کنند. تنها از طریق دیپلماسی فعال و تقویت نهادهای بینالمللی میتوان به آیندهای امنتر و پایدارتر دست یافت. این چالشها نه تنها آزمونی برای سیاستمداران، بلکه فرصتی برای بازنگری در استراتژیهای جهانی و تقویت همکاریهای بینالمللی است.
