منابع طبیعی نقش مهمی در تولید ناخالص داخلی کشورها دارند و وابستگی به آنها میتواند اقتصاد را آسیبپذیر کند. ایران در بازار جهانی منابع طبیعی جایگاه پنجم را دارد و برای کاهش آسیبپذیری اقتصادی، تنوعبخشی و توسعه زیرساختهای اقتصادی توصیه میشود.
به نقل از خبرگزاری تجارت نیوز، منابع طبیعی همچنان به عنوان یکی از ارکان اساسی تولید ناخالص داخلی در بسیاری از کشورها عمل میکنند. از نفت و گاز تا معادن و جنگلها، این داراییهای طبیعی نه تنها درآمدهای کلانی را به ارمغان میآورند بلکه در عین حال، اقتصاد کشورها را در معرض آسیبپذیریهای ساختاری قرار میدهند. به عنوان مثال، لیبی بیش از نیمی از تولید ناخالص داخلی خود را از فروش منابع طبیعی به دست میآورد و به همین دلیل، به شدت تحت تأثیر نوسانات قیمت کالاهای اساسی قرار دارد. این وابستگی به منابع طبیعی بیشتر در اقتصادهای در حال توسعه و کشورهای صادرکننده انرژی مشاهده میشود تا در اقتصادهای صنعتی پیشرفته.
اینفوگرافی ارائه شده، سهم درآمد حاصل از منابع طبیعی در تولید ناخالص داخلی (GDP) کشورهای مختلف را به تصویر میکشد و مشخص میکند کدام اقتصادها بیشتر به استخراج و فروش مواد خام وابسته هستند. دادههای این تحلیل از گروه بانک جهانی استخراج شده و سهم استفاده و فروش منابع طبیعی در تولید ناخالص داخلی برای سال ۱۴۰۰ را اندازهگیری میکند. در این بررسی، درآمد منابع طبیعی به مازاد اقتصادی حاصل از نفت، گاز، زغالسنگ، معادن و جنگلها پس از کسر هزینههای استخراج اطلاق میشود.
تحلیل دادهها نشان میدهد که وابستگی به منابع طبیعی میتواند به عنوان یک شمشیر دو لبه عمل کند؛ از یک سو، این منابع میتوانند درآمدهای قابل توجهی را برای کشورها به ارمغان آورند و از سوی دیگر، نوسانات بازار جهانی میتواند به سرعت اقتصاد این کشورها را تحت تأثیر قرار دهد. در این میان، ایران با قرار گرفتن در جایگاه پنجم، نقش مهمی در بازار جهانی منابع طبیعی ایفا میکند. با توجه به روندهای اقتصادی و سیاسی، پیشبینی میشود که این کشورها باید به سمت تنوعبخشی به اقتصاد خود حرکت کنند تا از تأثیرات منفی نوسانات بازار جهانی در امان بمانند.
در نهایت، این گزارش به وضوح نشان میدهد که برای کاهش آسیبپذیری اقتصادی، کشورها باید به دنبال راهکارهای نوآورانه و سیاستهای اقتصادی پایدار باشند. این امر نه تنها به تقویت اقتصاد داخلی کمک میکند، بلکه میتواند به ایجاد ثبات در بازارهای جهانی نیز منجر شود. در این راستا، ایران و سایر کشورها باید به دنبال توسعه زیرساختهای اقتصادی و افزایش سرمایهگذاری در بخشهای غیرمرتبط با منابع طبیعی باشند تا بتوانند در مواجهه با چالشهای آینده، مقاومتر عمل کنند.
